کٌلیجه یا کٌلجه یکی از بالاپوشهای زنانه در دوره ی قاجار است، قد این لباس در ابتدای دوران قاجار نسبتاً بلند بود، اما به تدریج قد دامن آن کوتاه تر شد، این لباس بدون یقه و جلو باز بود و گاه با دکمه بسته می شد.
پژوهشی بر چاپ باتیک و چاپ کلاقه ای اسکوی آذربایجان و بررسی نمونه های موجود از آثار دوره ی پهلوی دوم و بعد از انقلاب در موزه ی پوشاک سلطنتی
در تعریف جلیقه می توان گفت: جلیقه یک لباس بدون آستین است که بالاتنه را پوشش می دهد.
استفاده از شنل از اواخر دوره قاجار و بیشتر در میان افراد طبقه ی بالا رواج یافت. شنل جزئی از بالاپوش هائی است که در خارج از خانه از آن استفاده می شده و بخشی از پوشاک بیرونی بوده و معمولاً در فصول سرد سال از آن استفاده می شده است.
یکی از آثار در معرض نمایش موزهی پوشاک سلطنتی شنل مخمل زنانهی سبز رنگ متعلق به اوخر دوره قاجار-اوایل پهلوی، دارای تزیینات قیطان دوزی با گلابتون های نقرهای به همراه تعداد 55 عدد سکهی متعلق به ادوار ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه، محمدعلی شاه و احمدشاه قاجار و هم چنین تعدادی سکه مربوط به اوایل سلطنت پهلوی اول که به مناسبت تاج گذاری رضاشاه در سال 1304 شمسی ضرب شده است، می باشد، همچنین لازم به ذکر است که تمامی این سکه ها به صورت عناصرتزیینی بر روی شنل و یقهی آن کار شده است. تاریخ ضرب تمامی این سکهها ما بین سالهای 1296 هجری قمری تا سال 1310 هجری شمسی می باشد.
تبدیل دامن های بلند به تنبان و شلیته تحول چشمگیری بود که از اواخر دوران پادشاهی ناصرالدین شاه در نوع پوشش زنان قاجار بوجود آمد . ناصرالدین شاه در سفر اروپا برای نخستین باربا دیدن لباس بالرین ها در تماشاخانهی« کارولین» در سن پترزبورگ ورقص و لباس کوتاه و چند وجبی آنان که با نوای موزیک بر روی انگشتان خود می رقصیدند، سخت فریفته این نوع پوشش شد و پس از بازگشت از این سفر تصمیم گرفت که زنان حرمسرای خود را با این پوشش ببیند در نتیجه فورا دستور این تغییر لباس را به اجرا گذاشت.
دگرگونیهای تاریخی و جغرافیایی در استان گلستان، یکی از دلایل مهاجرت و سکونت اقوام مختلف در بازه های زمانی مختلف به این استان میباشد، مشاهدهی تنوع هنر و صنایع دستی در این منطقه خود گویای تنوع قومیتی حاکم بر آن است. از آن جمله میتوان به مهاجرت اقوام قزاق به استان گلستان اشاره کرد که همچنان پوشش سنتی، رنگارنگ و اصیل خود را در طی سالیان متوالی حفظ کردهاند.
پیدایش پوشاک را باید بر مبنای تفکرات و نیازهای اقلیمی، مادی و معنوی اقوام دانست و آن را آینهی تمام نمایی از تاریخ زندگی بشر برشمرد که در طی قرون و اعصار، در سرزمینهای گوناگون شکل گرفته و تحول یافته است.
پژوهشی بر چاپ باتیک و چاپ کلاقه ای اسکوی آذربایجان و بررسی نمونه های موجود از آثار دورهی پهلوی دوم و بعد از انقلاب در موزهی پوشاک سلطنتی
بنا برآنچه که در اسناد تاریخی به جای مانده، زمانی که نخستین زیستگاه انسانی در حوالی کرمانشاه امروزی بنا شد، مردم پاپوشی از پارچه و بَندی برای بستن به دور مچ پا داشتند. این نوع کفش بعدها با تغییرات اجتماعی به کفش مخصوص طبقه ی عامه مردم و طبقه اشرافی تبدیل شد که حکایت از مرتبه ی اجتماعی افراد داشت. پاپوش در ایران بر اساس نگرشهای قومیتی، اعتقادی و تاریخچه ی طولانی دارد و از زمان قدرتگیری امپراتوریهای بزرگ در سالهای قبل از میلاد، دچار تغییرات بسیاری شده است.
تنوع پوشاک در کشور ایران به واسطه ی وجود اقلیم های مختلف آب و هوایی و همچنین پراکندگی اقوام مختلف، به نحو چشمگیری مشاهده می گردد به طوری که از امتیازات فرهنگی جامعه ی ایرانی محسوب می شود، این امر در دوره ی قاجار نیز محسوس می باشد به طوری که مورد توجه سیاحان خارجی قرار گرفته است، در طول دوران حکومت پنجاه سالهی ناصرالدین شاه و همچنین در سال های بعدی، شاهد تنوع پوشش و متعلقات آن در پوشاک بانوان وآقایان هستیم. از جمله پوشاک مرسوم آقایان در دوران قاجار می توان به پیراهن، شلوار، جبه، قبا، عبا، آرخالق، کمرچین، شال، عمامه، پوستین، کلاه، جوراب، کفش و .... اشاره نمود.
پوشش زنان قاجاری در طی دوران قاجار بسیار متحول شد. در ابتدای سلطنت قاجار پوشش زنان ادامه ی پوشش رایج زنان دوران پیش از خود بود و چندان تفاوتی با پوشش مردان نداشت.